Na de publicatie van het Manifest2004 begin december, hebben inmiddels ruim 300 huisartsen het manifest ondertekend. Er zijn veel waardevolle en kritische reacties binnengekomen. Ook van huisartsen die bewust niet ondertekenden. Uit de discussies die zowel mondeling als via internet zijn gevoerd, blijken de overeenkomsten tussen ondertekenaars en niet-onderteke-naars vaak groter dan verwacht. Hieronder gaan we in op een aantal van de kritische reacties op het Manifest2004.

1. "ondertekenaars willen alleen maar minder werken"
   
   Commentaar: voor een deel van de huisartsen-ondertekenaars geldt dat zeker als belangrijk motief om het manifest te ondertekenen: senioren, niet volledig arbeidsgeschikten, co-ouders of éénoudergezinshoofden. Overigens een verstandig advies dat de huisarts van deze huisarts(en) gaf, om het bij die 50-60 urige werkweek voor dagzorg, te laten. Een fitte dokter werkt effectiever, kan meer aan en maakt minder fouten!
   
   Ook opmerkelijk veel andere collega’s vinden de huidige werklast te zwaar. Het meest recente onderzoek naar de werkbelasting van huisartsen is gepubliceerd in H&W, 46(9) augustus 2003, pag.482. Gemiddeld, inclusief de parttimers, werkt de Nederlandse huisarts 45 uur per week, exclusief de dienstbelasting. De fulltimer werkt 52,6 uur per week. De huisartsen in het onderzoek hebben de wens om (gemiddeld) 7 uur per week minder te werken dan de nu bestaande werkweek van ruim 45 uur. Dit geeft aan dat de onderzochte groep (569 huisartsen uit 308 praktijken) ongeveer net zoveel wil werken als wat tegenwoordig gangbaar is in de rest van Nederland, namelijk 38 uur per week. Niet echt geschikt voor een 7x24 uurs zorgplicht.
   
   

2. "ondertekenaars willen geen diensten meer doen in ANW"
   
   Commentaar: Heel veel ondertekenaars willen best dienst doen. Maar dan op grond van een eigen, vrije keuze, dus facultatief. Afhankelijk van de geboden condities (werkomstandigheden, professionele ondersteuning, honorarium ed) waarmee recht gedaan wordt aan medische professionaliteit, verantwoordelijkheid en kwaliteitseisen waaraan voldaan moet worden. En met gemotiveerde dokters, werkend vanuit een geïntegreerde organisatie voor SpoedEisendeHulp, is betere (ANW)-zorg te bieden dan met dienstplichtigen! De wijze waarop in Denemarken ANW-zorg geregeld is, waarbij huisartsen op facultatieve basis beschikbaar zijn, kan een voorbeeld voor ons land zijn.
   
   
3. "ondertekenaars kleden het vak huisartsgeneeskunde uit"
   
   Commentaar: geen juiste interpretatie. Ondertekenaars stellen voor, nu er onvoldoende financiële middelen beschikbaar worden gesteld en er een tekort is aan huisartsen, om het meest specifieke onderdeel van de huisartsgeneeskunde: de dagzorg voor eigen patiënten, prioriteit te geven. En de komende jaren alles (en met name iedere collega) in te zetten om de dagzorg, onze huisartsgeneeskundige kroonjuwelen, in elk geval overeind te houden. Dat is al moeilijk genoeg gezien enerzijds de extramuralisering van de zorg, de dubbele vergrijzing van de bevolking en anderzijds het stopzetten van de POH-financiering en de weigering om meer uren praktijkassistentie te betalen.
   
   Daarnaast wil 97% van de praktijkzoekende huisartsen parttime werken.
   Indien de spoedeisende ANW-zorg gereorganiseerd wordt,bijvoorbeeld in nauwe samenwerking tussen ziekenhuis-EHBO, ambulancedienst en (facultatief) beschikbare huisartsen, draagt dat bij aan een grotere beschikbaarheid van huisartsen voor hun kerntaak: de dagzorg. In ANWD is de eigen huisarts goed vervangbaar, in de dagzorg is dat veel bezwaarlijker.
   Net als bij de verloskundige zorg, de kleine chirurgie en de apotheek, die in veel huisartsenpraktijken (in grotere steden) verdwenen zijn, is het ook bij de ANW-zorg zo dat de lokale omstandigheden medebepalend zijn voor de invulling en de beschikbaarheid van huisartsgeneeskundige (ANW-) zorg.
   
   
4. "ondertekenaars weten toch dat diensten erbij horen?"
   
   Commentaar: dat is inderdaad altijd het geval geweest. Daar was ook niets mis mee. De maatschappelijke omstandigheden zijn echter nogal gewijzigd sinds 1956 toen het basisconcept voor de huisartsgeneeskunde, w.o de persoonlijke, integrale en continue zorg, werd geformuleerd.
   
   De vraag van patiënten is fors toegenomen. En niet alleen voor echte spoedeisende gezondheidsproblemen. De vraag van de patiënt is wijzigt zich in de tijd: men komt sneller en wanneer het uitkomt. Daar past niet een ANW-organisatie bij die louter voor écht spoedeisende gevallen beschikbaar is en die de rest naar het spreekuur van de volgende dag verwijst. Bij die nieuwe, door de overheid gewenste en uitgedragen, vraaggestuurde zorg hoort ook een andere opzet van de ANWD dan de huidige huisartsenposten bieden. Een dergelijke ‘vraaggestuurde’ ANW-zorg kan natuurlijk gerealiseerd worden. Maar niet met onderbetaalde, dienstplichtige huisartsen die reeds een fulltime dagtaak hebben.
   
   Het aantal praktijkhoudende dokters dat de diensten (juridisch) zou moeten verrichten wordt de komende jaren steeds minder. De ANW-zorg is reeds uit het ZF-abonnement gehaald. Er is een nieuwe gezondheidsinstelling (HDS) verantwoordelijk voor de ANWD-organisatie waarbij de individuele huisartspraktijkhouder zonder reële zeggenschap zonder onderhandelingspositie over werkomstandigheden en honorarium, ‘verplicht’ te werk gesteld wordt. Waarneming moet daarbij door de individuele huisarts, uit eigen zak (mede) gefinancierd worden.
   
   Op dit moment werken HDS, SEH en ambulancediensten nog vaak langs elkaar heen. Integratie zal kwaliteitsverbetering kunnen geven. Een huisarts die naar een patiënt met vermoedelijk astma cardiale gaat en een ambulance die naar iemand met een niersteenkoliek reist, zijn daar voorbeelden van. Een professionele, centrale intake kan er voor zorgen dat op de juiste tijd, de juiste patiënt op de juiste plek behandeld wordt.
   
   
5. "ondertekenaars hebben geen oog voor de slechte economie"
   
   Commentaar: een huis is sneller kapotgeschoten dan opgebouwd. Voor het eerst sinds tientallen jaren is de overlevingskans van de huisartsenzorg werkelijk in de gevarenzone beland. De huisartsenzorg verdient meer stabiliteit qua investering en onderhoud. Korten op die zorg genereert een veelvoud aan kosten in de tweede lijn voor patiënten. Het huidige bezuinigingsbeleid in de huisartsenzorg is een voorbeeld van kortzichtig en dus slecht economisch beleid.
   
   Daarentegen ziet minister Hoogervorst in de actuele economische situatie juist een extra argument om op de HDS-posten te bezuinigen. In zijn nota ‘Beleidsvisie acute zorg’ van oktober 2003 stelt de VWS-bewindsman: "zie ik een belangrijke besparingsmogelijkheid in het delen van de infrastructurele kosten met de ziekenhuizen door een combinatie van huisartsenposten met SEH’s". Hoe reëel die visie is dat de combinatie van huisartsenposten met SEH’s kostenreductie bewerkstelligd, is natuurlijk zeer de vraag. In het algemeen kosten reorganisaties (meer) geld, zeker in de ontwikkelingsfase. Maar politiek verkoopt zorgreductie nog slechter dan bekostigingsreductie, welke je altijd nog met een ‘positief’ efficiëncylabel kunt uitventen.
   
   En is er echt geld tekort? Of is dat slechts een tijdelijk en ‘Haags’ tekort? Is de economische dip van dusdanige betekenis dat de huisartsenzorg daardoor voor jaren in de gevarenzone moet worden gedrukt? Dat zorgverleners zelf de zorg deels uit eigen zak moeten financieren?
   
   Aan de deur staan collectanten van het Astmafonds, het KWF, Jantje Beton, de Nierstichting, het Diabetesfonds etc. Collectanten voor de HSL, de JSF, de Betuwelijn of Schiphol komen niet langs de deur. Op school moeten ouders bijspringen, geven VWO-leerlingen les aan medescholieren. In het Tweede Kamergebouw worden de vloeren niet door parlementariërs zelf gezogen en gedweild. Zorgverzekeraars betalen goudgeld aan peperdure callcentra maar zeggen geen geld te hebben voor lokale initiatieven van huisartsengroepen. Er is kennelijk wel geld alleen het wordt anders verdeeld dan wij zouden willen. Wij hebben wel oog voor de slechte economie maar hebben er geen invloed op.
   
   
6. "ondertekenaars zijn niet solidair met degenen die ANWD willen doen"
   
   Commentaar: en hoe ligt dat andersom? Durft een meerderheid van de LHV-leden vast te houden aan haar uitleg van wat ‘gebruikelijke zorg’ is? Bijvoorbeeld een individuele 7x24 uurs zorgplicht? Een uitleg die door het LHV-bestuur normerend is voor de hele beroepsgroep indien 51% deze uitleg ondersteunt. Welke strategie hanteert de LHV om een relevante minderheid in deze aan boord te houden? Of is het gescheiden optrekken van de twee groepen wellicht een strategische optie?
   Vermeld zij dat een gedifferentieerd zorgaanbod door huisartsen juist één van de speerpuntenin het beleid van de Minister is. Zo’n aanbod biedt een grotere kans op het beperken van de uitstroom van (senior?) huisartsen.
   Overigens is de Club van 100 en zijn de ondertekenaars zeker solidair met degenen die wel ANWD willen blijven doen. Er wordt immers met het Manifest tevens beoogd de werkomstandigheden en de honorering voor ANWD te verbeteren. Praktijken verschillen: in Blaricum en Laren spelen andere praktijkomstandigheden dan in de Haagse Schilderbuurt of in het Rotterdamse Charlois. Wat is solidariteit in deze? Komt de Larense collega een zaterdagje meewerken in een achterstandswijk in den Haag,Rotterdam of Utrecht? Praktijken verschillen, inzichten ook. Beide veranderen en de huisartsen zullen dus moeten mee veranderen.
   
   
7. "ondertekenaars zijn toch ook lid van een HDS, waarom dan niet loyaal?"
   
   Commentaar: net als in 6: en hoe ligt dat andersom? Er zijn voor elk mens, dus ook voor ondertekenaars, grenzen aan loyaliteit. Bijvoorbeeld als hun gezondheid in het geding is. Of hun privé-leven. Of hun zelfrespect, na het jarenlange dédain jegens de beroepsgroep van zorg verzekeraars en politiek bestuur. Een lidmaatschap kan je overigens ook opzeggen. Als je niet meer geïnteresseerd bent. Of als je het je niet meer kunt veroorloven. Dat gebeurt bijvoorbeeld nog al eens in slechte economische tijden.
   
   
8. "ondertekenaars duperen uiteindelijk hun patiënten"
   
   Commentaar: verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen van het beleid van anderen kent evenzeer zijn grens. Het is wel the limit en wel erg paradoxaal om de huisartsen verantwoordelijk te maken voor de gevolgen van de onderinvesteringen en van de huidige kortingen op de huisartsenzorg. Oa in ANWD. Waar de overheid kennelijk beslag kan leggen op een individuele 7x24uurs verantwoordelijkheid, tegen een door diezelfde overheid vastgesteld tarief, met een eveneens centraal vastgesteld pakket kwaliteitseisen waarbij zonodig justitieel wordt toegezien op de uitvoering ervan, kan die overheid ook de individuele sancties opleggen bij vermeende tekortkomingen. Maar diezelfde overheid is niet strafbaar te stellen voor haar eigen wanbeleid de afgelopen jaren t.a.v. het gezond houden van de zorg. Wie dupeert hier nu eigenlijk de patiënt? Nederlandse staatsburgers mogen nog niet eens zelf bepalen wat zij financieel over hebben voor de zorg. Wat zij willen uitgeven aan reguliere huisartsenzorg. Of zij de huidige ANW-kosten van 11 euro per jaar, te veel of te weinig vinden voor 6400 uur beschikbaarheid van huisartsenzorg buiten kantooruren. Wie dupeert hier nu uiteindelijk wie?
   De mensen die je in de grootschalige HDSsen ziet in ANWD, zijn slechts hoogst zelden je eigen patiënten. Als patiënten al worden gedupeerd dan is het wel door de overheid die al jaren niet adequaat reageert en regeert m.b.t. de huisartsenzorg. Samen met de zorgverzekeraars die slechts door één (financiële) bril kunnen kijken en niet echt het welzijn van de patënten voor ogen lijken te hebben.
   
   
   
9. "ondertekenaars verliezen hun invloed op het beleid van de HDS"
   
   Commentaar: Hoe enthousiast en gewetensvol collega-huisartsen ook het initiatief hebben genomen tot de oprichting van ruim 100 HDSsen. Hoe deskundig, efficiënt en maatschappelijk relevant de ANW-zorg ook is, de HDS-besturen zijn geketend t.a.v. het managen van hun posten. Hebben geen financieringsruimte, geen mogelijkheid zelfstandig en zakelijk een HDS-onderneming te runnen. Krijgen zelfs hun onkosten die zij als vrijwilligers voor de HDS maken, niet terug van de Haagse boekhouders. De zorgkwaliteit op een HDS wordt steeds meer financieel in plaats van medisch-inhoudelijk gestuurd. Daarentegen is niet de financier maar de dokter eindverantwoordelijk en juridisch aansprakelijk voor de geleverde zorgkwaliteit.
   
   Invloed op het HDS-beleid is niet echt mogelijk in zo’n geketende positie. Ook al zouden HDS-besturen dat willen. Het kan één van de redenen zijn voor HDS-besturen om hun vrijwillig gekozen verantwoordelijkheid terug te geven aan degene die politiek ècht verantwoordelijk is.
   Die meent dat alles goedkoper kan. Die weet wat goed is voor de patiënten. Die vindt dat er betere zorgkwaliteit geboden moet worden voor minder geld en met minder dokters.
   HDS-bestuurders zouden eigenlijk een vriendelijk verzoek moeten ontvangen of zij zich willen blijven inzetten voor goede ANW-zorg. Uiteraard tegen gepaste vergoeding van onkosten en voor geboden deskundigheid. ANW-zorg tegen reële financieringsmogelijkheden, gegarandeerd door een betrouwbare overheid. Maar wie gelooft nog in sprookjes? We hebben al jaren geen werkelijke invloed meer op het beleid in de zorg. Het gaat om de markt van te verhandelen verzekeringspolissen. Zorg is handelswaar. Burgers betalen meer maar ontvangen steeds minder zorg. De contouren van een veramerikaniseerde gezondheidszorg worden steeds scherper zichtbaar.
   
   Het pakketje ANW-zorg kan beter teruggegeven worden aan den Haag cs. Mocht men daar van mening zijn dat wij huisartsen toch nodig zijn voor goede ANW-zorg, vanwege onze deskundigheid en ervaring, dan zijn velen van ons facultatief en onder voorwaarden beschikbaar om tegen een gepast honorarium, ANWD te verrichten. Bijvoorbeeld in de nieuwe organisaties van SEH.
   
   
10. "ondertekenaars raken hun kennis en kunde over acute zorg kwijt"
    
    Commentaar: daar ligt wel een probleem indien een huisarts geen ANWD meer zou doen. De huisartsenregistratie is mede gekoppeld aan het doen van diensten en het daarmee behouden van expertise rond acute medische problemen. Hoe daarvoor een oplossing te vinden is, hangt mede af van de eisen die de Registratiecommissie hanteert en zal gaan hanteren.
    De vraag is of het behoud van deskundigheid op het vlak van SEH noodzakelijk blijft bij een andere organisatie van de spoedeisende medische hulp. Zo ja, of daar dan alternatieven voor ontwikkeld kunnen worden.
    
    Daarbij is de vraag gerechtvaardigd hoe gekwalificeerd de huisarts is en blijft wanneer hij 1 of 2 x per jaar te maken krijgt met acuut levensbedreigde patiënten. Is het niet beter een professioneel toegeruste dienst te hebben om in dergelijke situaties protocollair op te kunnen treden? Alle andere ‘spoedeisende’ zaken in de ANWD komen overdag in de eigen praktijk ook regelmatig voor.

06-01-2004 Club van 100

Ga naar het Manifest
Onderteken hier direct het Manifest

Wees de eerste die reageert

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties geven.
Log in of registreer.